Dlaczego wciąż używamy komputerów mainframe w 2023

Termin „mainframe” może brzmieć jak relikt z przeszłości, sprzed ery smartfonów i laptopów. Jednak te wielkoformatowe komputery, które pomogły NASA wysłać człowieka na Księżyc, wciąż są powszechnie wykorzystywane w dużych firmach i instytucjach rządowych. Według firmy IT Ensono, przechowują one 80 % światowych danych korporacyjnych i obsługują transakcje kart kredytowych o łącznej wartości 6 trilionów dolarów rocznie.

Czym jest mainframe?

Mainframe’y to potężne serwery zaprojektowane do jednoczesnego przetwarzania ogromnych ilości operacji i danych. Służą jako centralny punkt, do którego podłączają się inne komputery w celu realizacji transakcji – przelewów bankowych, zakupów kartą czy rezerwacji biletów lotniczych. Najnowszy model IBM z 2015 roku potrafi wykonać 2,5 miliarda transakcji dziennie.

Ich historia sięga System/360, pierwszego komputera IBM z 1964 roku, który wprowadził dziś oczywiste funkcje, takie jak współdzielenie danych między różnymi platformami oraz możliwość jednoczesnego wykonywania zadań naukowych i biznesowych na tej samej maszynie.

Obecnie IBM dominuje rynek nowych mainframe’ów w ramach serii „z Systems”. Nazwa pochodzi od ogromnych metalowych skrzyń, niegdyś wielkości domu, które mieściły wczesne modele. Dziś ich rozmiar przypomina wysoką lodówkę.

Spójność i niezawodność

Mainframe’y są projektowane z myślą o maksymalnej niezawodności, a nie tylko o prędkości. Posiadają redundantne podzespoły – dyski, zasilacze i inne elementy – więc w razie awarii jednego z nich system działa dalej. Dodatkowo umożliwiają dynamiczne zwiększanie mocy obliczeniowej w czasie rzeczywistym, co pozwala radzić sobie z nagłymi wzrostami obciążenia bez przestojów.

Jednym z ich największych atutów jest „wsteczna kompatybilność”. Oprogramowanie stworzone dekady temu często działa na współczesnych mainframe’ach, co nie ma odpowiednika w świecie PC czy smartfonów, gdzie starsze aplikacje zwykle wymagają kosztownej modernizacji.

Ta cecha jest kluczowa dla banków, firm ubezpieczeniowych, linii lotniczych i innych gigantów, które korzystają z mainframe’ów od połowy XX wieku. Przepisanie krytycznych kodów na nowe platformy byłoby nie tylko kosztowne, ale i ryzykowne – awaria nowego systemu mogłaby przynieść poważne straty wizerunkowe. Dlatego wiele firm woli pozostać przy sprawdzonych, ultra‑niezawodnych maszynach, nawet jeśli ich interfejsy wyglądają jak z filmu o hakerach z lat 80.

Rekrutacja nowego talentu

Jednym z wyzwań firm opierających się na mainframe’ach jest znalezienie programistów i inżynierów, którzy znają tę technologię. Od ponad dekady obserwuje się brak zainteresowania młodych absolwentów pracą przy starszych maszynach. W latach 90. niektóre przedsiębiorstwa musiały wyciągać emerytowanych programistów, aby przygotować oprogramowanie na problem „Y2K”, czyli nieprawidłowe przetwarzanie dat dwucyfrowych.

Obecnie producenci sprzętu i oprogramowania mainframe’owego reagują, oferując szkolenia, staże i atrakcyjne wynagrodzenia młodym specjalistom, podkreślając, jak kluczowe są te systemy dla współczesnej gospodarki.