Fakty o hakowaniu komputerów – co warto wiedzieć

Haker to osoba biegła w manipulowaniu komputerami. Termin ten często kojarzony jest z włamaniami do systemów komputerowych, które mogą mieć różne cele: zysk materialny, szkodzenie innym lub po prostu żart. Niektórzy hakerzy działają jednak w pozytywnym duchu – starają się wykrywać luki bezpieczeństwa, zanim zostaną wykorzystane przez mniej skrupułowych podmiotów. Firmy często zatrudniają ich właśnie w tym celu. Haker może włamać się do jednego komputera lub całej sieci.

Hakerzy a crackerzy

„Cracker” to określenie osoby, która włamuje się do systemów komputerowych z zamiarem wyrządzenia szkody. Haker może mieć także motywacje neutralne lub korzystne. Niektórzy używają słowa „haker” wyłącznie w odniesieniu do osób niepowodujących szkód, a przestępców określają jako „crackerów”.

Rodzaje hakowania

Hacking o czystych, pozytywnych intencjach nazywany jest white hat (biała czapka). Działania o charakterze wyłącznie szkodliwym określa się jako black hat (czarna czapka). Gray hat to pośrednia forma – nie jest złośliwa, ale nie zawsze jest też całkowicie pożyteczna. Blue hat to hakerzy zatrudnieni do poszukiwania podatności w nowym oprogramowaniu przed jego premierą. Hacktivista to osoba, która wykorzystuje hakowanie w celach ideologicznych.

Script kiddies

Kiedyś do bycia hakerem potrzebna była umiejętność programowania. Zmieniło to pojawienie się gotowych zestawów narzędzi, które umożliwiają tworzenie złośliwego oprogramowania i atakowanie systemów przy minimalnej wiedzy technicznej. Narzędzia te nazwano „skryptami”, a ich użytkownicy – „script kiddies” (skrypty‑kiddies) – co sugeruje ich młodzieńczy, niedoświadczony charakter. Znani są też jako script kitties, script bunnies, SRJ‑y (script‑running juveniles) lub po prostu skiddzy.

Nowicjusze

Nowy haker, dopiero zaczynający przygodę, określany jest jako neophyte (nowicjusz). Potocznie używa się też określenia n00b (od „newbie”). Różnica między nowicjuszem a script kiddie polega na tym, że ci pierwsi często chcą rozwijać swoje umiejętności, podczas gdy drugi zwykle nie dążą do doskonalenia. Przeciwieństwem nowicjusza jest elitarny haker – osoba o wyjątkowych kompetencjach.

Luki bezpieczeństwa

Eksploit (luka bezpieczeństwa) to błąd w systemie, który umożliwia hakerom nieautoryzowany dostęp. Systemy operacyjne, przeglądarki, oprogramowanie i nawet strony internetowe mogą zawierać takie słabości. Hakerzy wykorzystują je do wandalizacji systemów, kradzieży danych, przejmowania kontroli nad komputerami lub wyłączania witryn.

Subkultura hakerska

Hakerzy tworzą własną subkulturę, posługując się specyficznym żargonem i slangu, co pomaga odróżnić „wewnętrznych” od „zewnętrznych” oraz ukrywać działania przed organami ścigania. Istnieją książki, magazyny i fora poświęcone podnoszeniu umiejętności. Grupy, konferencje i konwencje hakerskie umożliwiają wymianę porad i technik, a niektórzy hacktywiści działają w zespołach.

Pierwsze pokolenie hakerów

Początkowo hakerzy nie włamali się do systemów, lecz starali się wykorzystać je w nowych, nieprzewidzianych sposobach. Pod koniec lat 50. grupa studentów z MIT „zhakowała” wczesny komputer IBM 704, używając własnych kart dziurkowanych, aby sterować panelem świateł.

Hakowanie w kulturze popularnej

Świadomość społeczeństwa o hakowaniu wzrosła w latach 80. To wtedy narodził się gatunek cyberpunk, a w 1983 roku ukazał się pierwszy film o hakerach – „War Games”. Serial „Whiz Kids” przedstawiał przygody grupy nastolatków‑geniuszy komputerowych, którzy w niecodzienny sposób wykorzystywali swoje umiejętności.