Widescreen vs. Pełny ekran – co wybrać?

Na płytach DVD najczęściej spotykamy dwa formaty obrazu: widescreen (szerokokątny) oraz full‑screen (pełny ekran). Widescreen to wersja pierwotna, taką, jaką widzimy w kinie, natomiast full‑screen to zmodyfikowana wersja dopasowana do starszych, kwadratowych telewizorów. Niektóre wydania DVD zawierają oba formaty w jednej kopercie, inne sprzedawane są oddzielnie – wybór zależy od rodzaju posiadanego telewizora.

Telewizor pełnoekranowy vs. telewizor szerokokątny

Na telewizorach HD (16:9) odtwarzanie filmu w formacie full‑screen rozciąga obraz, przez co postaci wyglądają nienaturalnie „grubsze”. Z kolei na starszych telewizorach 4:3 odtwarzanie widescreen „ściska” obraz, co sprawia, że aktorzy wydają się zbyt „chudzi”.

Proporcje obrazu (aspect ratio)

Widescreen ma proporcję 16:9, a full‑screen 4:3. Proporcja określa stosunek szerokości do wysokości obrazu i wyrażana jest dwoma liczbami oddzielonymi dwukropkiem. Nowoczesne telewizory wymagają 16:9, starsze modele – 4:3.

Podczas odtwarzania filmu w trybie full‑screen tracimy prawie połowę obrazu po bokach – sceny są przycinane i lekko przybliżane, aby zmieściły się w węższym ekranie. Na opakowaniu takiego DVD często widnieje informacja: „Film został zmodyfikowany w stosunku do wersji oryginalnej”.

Letterbox (czarne pasy)

Niektóre wydania DVD umożliwiają oglądanie szerokokątnych filmów na telewizorze 4:3 bez zniekształceń, stosując tryb letterbox. Dodaje on czarne pasy u góry i dołu ekranu, zachowując pełny obraz bez przycinania. Choć niektórzy uważają to za uciążliwe, reżyserzy i miłośnicy kina wolą taką wersję, ponieważ zachowuje ona pierwotną kompozycję ujęć, zwłaszcza w epickich, sci‑fi i przygodowych produkcjach.

Anamorficzny widescreen

W branży filmowej najczęściej używany jest anamorficzny widescreen o proporcji 2,35:1 (znany też jako CinemaScope). To format, w którym szerokość obrazu jest 2,35‑krotnie większa od wysokości. Wielu klasyków – np. „Star Wars”, „Matrix” czy „Władca Pierścieni” – nakręcono właśnie w tym formacie. Odtwarzając je na telewizorze 4:3 w trybie letterbox, pojawiają się jeszcze wyższe czarne pasy niż przy 16:9.

Przyszłość widescreen i full‑screen

Choć pełny ekran był standardem przez dziesięciolecia, widescreen szybko zyskuje przewagę. Wynika to nie tylko z rosnącej liczby telewizorów HD, ale także z faktu, że szerokokątne ekrany zachowują oryginalną kompozycję filmów. Format full‑screen oraz telewizory 4:3 stają się przestarzałe – podobnie jak Betamax, VHS czy kasety magnetofonowe. Dziś zarówno studia filmowe, jak i sieci telewizyjne oraz twórcy treści internetowych, nagrywają i publikują materiały w formacie widescreen.