Gry charakterologiczne w teatrze – jak tworzyć postać

Tworzenie postaci to podstawowe zadanie aktora. Musi on połączyć cechy fizyczne i wokalne, aby ożywić rolę, a kontekst historyczny dodatkowo wpływa na wybory charakterologiczne. Doświadczeni aktorzy doskonalą się w grach charakterologicznych, natomiast początkujący i studenci rozwijają umiejętności poprzez proste ćwiczenia.

Charakterystyka fizyczna

Charakterystyka fizyczna obejmuje sposób chodzenia, gesty, postawę i mimikę. Prosta gra polega na przejściu aktora przez scenę, przyjmując kolejno różne stopnie ekspresji – od neutralnego (1) do maksymalnie wyolbrzymionego (10). Aktor wchodzi na scenę na poziomie 1, a wychodzi na poziomie 10. Pozostali obserwują i opisują widoczne cechy, używając przymiotników takich jak „zabawny”, „złośliwy”, „smutny” czy „gniewny”.

Charakterystyka wokalna

W tej improwizowanej grze dwóch aktorów odgrywa rozmowę – jeden jest „interviewerem”, a drugi odpowiada na pytania o życie, poglądy i uczucia swojej postaci. Pytania mogą być ogólne („Gdzie dorastałeś?”, „Czy twoje dzieciństwo było szczęśliwe?”) lub specyficzne dla danej roli („Jak zostałeś królem?”, „Dlaczego nie powiedziałeś rodzicom o małżeństwie z Romeo?”). Osoba odpowiadająca koncentruje się na rytmie i wysokości głosu, a obserwujący opisują usłyszane cechy wokalne po każdej rundzie.

Charakterystyka historyczna

W dramatach historycznych aktorzy muszą uwzględnić status społeczny postaci. Postacie wyższego rzędu patrzą w oczy, zajmują centralne miejsce na scenie i mówią zdecydowanie. Postacie niższego statusu unikają kontaktu wzrokowego, podążają za wyższymi i mogą mówić z wahaniem lub szeptem. Ćwiczenie: trzech aktorów losuje numer (1‑najwyższy status, 3‑najniższy) i odgrywa swoją pozycję, a pozostali zgadują „porządek hierarchiczny”.

Gry charakterologiczne dla początkujących

Wokalnie: uczestnicy stoją w kole, otrzymują prosty tekst (np. „Być albo nie być, oto jest pytanie”) i najpierw wypowiadają go w naturalnym głosie. Następnie eksperymentują z różnymi charakterystykami, takimi jak „postać z kreskówki”, „dowódca” czy „seksowna gwiazda filmowa”, zmieniając wysokość i rytm mowy.

Fizycznie: po tym samym tekście aktorzy poruszają się po scenie w naturalny sposób, a potem powtarzają ruchy, dostosowując rytm i gesty do wybranej wcześniej charakterystyki wokalnej, starając się oddać sposób poruszania się danej postaci.